در نبرد خندق ، پيامبر ( ص ) پرچم مهاجران را به زيد بن حارثه سپرد و پرچم انصار را به سعد بن عباده « 1 » زمانى كه يهود ساكن مدينه در جنگ خندق ، پيمان حسن همجوارى با مسلمانان را شكستند و تصميم گرفتند با دشمنان اسلام ( احزاب ) هماهنگ شده و از پشت سر به مسلمانان ضربه بزنند ، پيامبر ( ص ) براى پاسدارى از شهر ، زيد بن حارثه را به فرماندهى يك گروه سيصد نفرى و سلمة بن حريش را به فرماندهى يك گروه دويست نفرى به مدينه اعزام كرد . آنان تا سپيده دم ، تكبيرگويان از مدينه پاسدارى كردند و چون دشمن بيدارى و آگاهى مسلمانان را ديد ، توطئه خود را شكست خورده ديد . « 2 » كاردانى و لياقت نظامى زيد در امور فرماندهى سپاه و ايثارها و فداكاريهاى او در صحنه‌هاى رزم و جهاد ، سبب شد كه پيامبر ( ص ) فرماندهى نُه سريه را به او واگذار كند كه آخرين و بزرگترين آنها نبرد « موته » بود كه در همان نبرد نيز به شهادت رسيد . « 3 » در زمينهء قدرت فرماندهى وى همين بس كه پيامبر ( ص ) پس از شهادتش فرمود : به خدا سوگند ! زيد شايستهء فرماندهى و از محبوبترين مردم نزد من بود . « 4 » عبداللَّه بن رواحه : مقام عبداللَّه او كه از ياران و اصحاب رسول اكرم ( ص ) بود ، در بسيارى از صحنه‌هاى تاريخ اسلام حضور فعّال داشت . پيامبر ( ص ) در جريان عقد اخوت بين انصار و مهاجران ، بين او و مقداد پيمان برادرى بست . « 5 » او در زمان جاهليت كه تعداد نويسندگان اندك بود ، در زمرهء كاتبان محسوب مىشد . وى از شاعران معروف صدر اسلام بود و اشعار حماسى و رجزهاى او بيشتر مربوط به صحنه‌هاى جنگ و نبرد است و در پيمان عقبه به همراه هفتاد تن از انصار حضور داشت و يكى از نقيبان دوازده‌گانه بود . « 6 »

--> ( 1 ) . طبقات ، ج 2 ، ص 67 . ( 2 ) . مغازى ، ج 2 ، ص 46 ؛ طبقات ، ج 2 ، ص 68 . ( 3 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 564 . ( 4 ) . همان مدرك . ( 5 ) . اصابه ، ج 2 ، ص 306 . ( 6 ) . اعلام زركلى ، ج 2 ، ص 217 .